Penanya : Santri Dar As-Shiddiq
Deskripsi masalah:
Sebut saja Parjo, dia adalah seorang guru di salah satu lembaga madrasah di jawa timur. Selain tugasnya sebagai guru, Parjo juga asisten dari kepala madrasah yang sering ditugaskan untung mengurus kepentingan-kepentingan madrasah baik yang berhubungan dengan siswa atau para guru yang lain.
Menjelang tahun ajaran baru, guru-guru madrasah sepakat membuat seragam dengan cara sumbangan Rp. 200.000 /orang dan Parjo yang ditugaskan untuk memesan dan memilih jenis pakaian yang cocok untuk mereka. Akhirnya Parjo memesan baju yang dibutuhkan sebanyak 15 buah.
Pada saat pesanan telah siap diambil, ternyata pemilik toko memberikan bonus atas pemesanan 15 baju tersebut. Penjual memberikan 2 pilihan bonus; pemotongan harga atau bonus 1 buah baju dengan model yang sama. Disinilah akal cerdik Parjo, dia memilih bonus baju lalu diambilnya untuk dirinya sendiri. Parjo berdalih bahwa bonus tersebut memang pantas untuk dirinya, karena dia yang mengurus seragam tersebut.
Pertimbangan: Saat itu, penjual tidak memberikan bonus tersebut secara khusus kepada Parjo.
Pertanyaan:
- Apakah tindakan Parjo dapat dibenarkan, mengingat bonus tersebut diberikan atas pembelian 15 buah baju dengan cara sumbangan?
Jawaban:
- Dapat dibenarkan apabila penjual tidak mengkhususkan pemberian bonus, tapi apabila pemberian bonus di atas namakan pembelian 15 baju maka tidak dibenarkan.
Referensi:
المجموع – (ج 14 / ص 109)
(فصل) ولا يملك الوكيل من التصرف إلا ما يقتضيه اذن الموكل من جهة النطق أو من جهة العرف لان تصرفه بالاذن فلا يملك الا ما يقتضيه الاذن والاذن يعرف بالنطق وبالعرف فان تناول الاذن تصرفين. وفى أحدهما اضرار بالموكل لم يجز ما فيه ضرار لقوله صلى الله عليه وسلم ” لا ضرر ولا ضرار ” فان تناول تصرفين وفى أحدهما نظر للموكل لزمه ما فيه النظر للموكل لما روى ثوبان مولى رسول الله صلى الله عليه وسلم قال: قال رسول الله صلى الله عليه وسلم رأس الدين النصيحة: قلنا يا رسول الله لمن قال لله ولرسوله ولكتابه ولائمة المسلمين وللمسلمين عامة وليس من النصح أن يترك ما فيه الحظ والنظر للموكل.
فتح المعين لشرح قرة العين – (ج 4 / ص 54)
(فروع) الهدايا المحمولة عند الختان ملك للاب، وقال جمع: للابن. فعليه يلزم الاب قبولها، ومحل الخلاف إذا أطلق المهدي فلم يقصد واحدا منهما، وإلا فهي لمن قصده، اتفاقا، ويجري ذلك فيما يعطاه خادم الصوفية فهو له فقط عند الاطلاق، أو قصده. ولهم عند قصدهم وله ولهم عند قصدهما، أي يكون له النصف فيما يظهر، وقضية ذلك أن ما اعتيد في بعض النواحي من وضع طاسة بين يدي صاحب الفرح ليضع الناس فيها دراهم، ثم يقسم على الحالق أو الخاتن أو نحوهما، يجري فيه ذلك التفصيل، فإن قصد ذلك وحده، أو مع نظرائه المعاونين له، عمل بالقصد. وإن أطلق، كان ملكا لصاحب الفرح، يعطيه لمن يشاء. وبهذا يعلم أنه لا نظر هنا للعرف، أما مع قصد خلافه، فواضح، وأما مع الاطلاق، فلان حمله على من ذكر، من الاب والخادم








